Жат ағымның дәстүрлі құндылықтарға келтірер залалы
Қазіргі жаһандану заманында қоғамда түрлі діни, идеологиялық және мәдени ағымдардың ықпалы артып келеді. Бұл құбылыс бір жағынан ақпарат алмасуды жеңілдетсе, екінші жағынан халықтың санасына жат идеялардың енуіне жол ашады. Әсіресе жұмыссыздар мен әлеуметтік осал топтар үшін мұндай ағымдардың әсері ерекше қауіпті. Себебі олар көбіне өмірлік қиындықтарға тап болып, қолдау мен бағыт-бағдар іздейді. Осындай сәтте жат ағымдар өз ықпалын жүргізіп, дәстүрлі құндылықтарға нұқсан келтіреді.
Жат ағымдардың негізгі мақсаты – адамдардың санасын өзгертіп, оларды өз идеологиясына бейімдеу. Бұл үдерісте олар көбіне халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын жоққа шығарады. Қазақ халқы үшін отбасы бірлігі, үлкенге құрмет, кішіге ізет, туыстық қатынастар мен ұлттық тәрбие ерекше маңызға ие. Алайда жат ағым өкілдері осы құндылықтарды «дұрыс емес» немесе «дінге қайшы» деп түсіндіруге тырысады. Нәтижесінде адам өз тамырынан ажырап, ұлттық болмысынан алыстайды.
Жұмыссыз азаматтар үшін мұндай ықпал тіпті күштірек болуы мүмкін. Тұрақты табыстың болмауы, әлеуметтік қиындықтар, болашаққа деген сенімсіздік – адамның психологиялық жағдайына әсер етеді. Осындай күйде жүрген адам өзін түсінетін орта іздейді. Жат ағымдар дәл осы әлсіз тұсты пайдаланып, «бірлік», «қолдау», «жаңа өмір» ұранымен адамдарды өз қатарына тартады. Алғашында олар материалдық немесе моральдық көмек көрсетіп, сенімге кіреді. Кейіннен біртіндеп өз көзқарастарын сіңіріп, адамды толық тәуелді күйге түсіреді.
Әлеуметтік осал топтарға жататын азаматтар – көпбалалы отбасылар, жалғызбасты аналар, мүмкіндігі шектеулі жандар да ерекше қауіп аймағында. Олар көбіне тұрақты қолдауға мұқтаж болғандықтан, кез келген көмекті қабылдауға дайын тұрады. Жат ағымдар қайырымдылық, көмек көрсету арқылы олардың сеніміне кіріп, кейін өз идеологиясын таңады. Бұл өз кезегінде адамның тек жеке өміріне ғана емес, оның отбасы мен жақындарына да кері әсерін тигізеді.
Жат ағымдардың тағы бір зияны – отбасы институтына нұқсан келтіруі. Дәстүрлі қоғамда отбасы – ең басты құндылықтардың бірі. Ал кейбір жат ағымдар отбасы мүшелерінің арасын ажыратып, олардың қарым-қатынасына сызат түсіреді. Мысалы, ата-ананың айтқанын тыңдамау, туыстармен араласпау, тек өз ортасымен ғана байланыста болу сияқты талаптар қойылуы мүмкін. Нәтижесінде отбасы бірлігі бұзылып, қоғамдағы тұрақтылық әлсірейді.
Сонымен қатар, мұндай ағымдар еңбекке деген көзқарасты да өзгертуі мүмкін. Кейбір жағдайларда олар дүниелік өмірді жоққа шығарып, тек белгілі бір идеологияға қызмет етуді алға қояды. Бұл жұмыссыз адамдардың жағдайын одан әрі қиындатып, олардың қоғамға бейімделуін тежейді. Адам өз еңбегімен табыс табудың орнына, сыртқы көмекке тәуелді болып қалады.
Білім деңгейінің төмендігі де үлкен қауіп факторы болып табылады. Әлеуметтік осал топтардың кейбірінде сапалы білім алуға мүмкіндік шектеулі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда адам ақпаратты саралай алмай, жалған немесе бұрмаланған мәліметтерге сеніп қалады. Жат ағымдар осыны пайдаланып, өз идеологиясын «ақиқат» ретінде көрсетеді. Ал шын мәнінде бұл – қоғамды бөлшектеуге бағытталған әрекет.
Жат ағымдардың ықпалы тек жеке адаммен шектелмейді. Ол тұтас қоғамға әсер етеді. Егер адамдар дәстүрлі құндылықтардан алыстай бастаса, ұлттық бірлік әлсірейді. Бұл өз кезегінде елдің тұрақтылығына, қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. Сондықтан бұл мәселе тек жеке деңгейде емес, мемлекеттік және қоғамдық деңгейде қарастырылуы тиіс.
Мұндай қауіптердің алдын алу үшін ең алдымен жұмыссыздық мәселесін шешу маңызды. Адам тұрақты табыс көзіне ие болса, оның өмірге деген сенімі артады және ол жат ағымдардың ықпалына аз түседі. Сонымен қатар, әлеуметтік осал топтарға нақты және тиімді көмек көрсету қажет. Мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдау олардың сыртқы ықпалдарға тәуелді болмауына мүмкіндік береді.
Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да ерекше рөл атқарады. Халыққа дәстүрлі құндылықтардың маңызы мен жат ағымдардың қауіптілігі туралы түсінікті тілде жеткізу қажет. Әсіресе жастар мен әлеуметтік осал топтар арасында ағарту жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Сонымен бірге, сыни ойлау қабілетін дамыту да маңызды. Адам кез келген ақпаратты талдап, оның шынайылығын бағалай алуы керек.
Қорытындылай келе, жат ағымдар дәстүрлі құндылықтарға ғана емес, қоғамның тұрақтылығына да үлкен қауіп төндіреді. Әсіресе жұмыссыздар мен әлеуметтік осал топтар бұл ықпалға бейім келеді. Сондықтан бұл мәселені шешу үшін әлеуметтік қолдауды күшейтіп, білім мен тәрбиені дамыту қажет. Ұлттық құндылықтарды сақтау – әрбір азаматтың міндеті. Тек сол арқылы ғана біз қоғамның бірлігін сақтап, болашаққа сеніммен қадам жасай аламыз.
Автор публикации
